9d. Servikal sitopatoloji: Normal ve anormal sitolojiler ile kadınların yönetimi

Bu bölümdeki 9d-1’den  4’e kadar olan şekiller, servikal kanser taramalarında kalite güvencesi için Avrupa kılavuzlarının 2. bölümünden alınmıştır.

http://screening.iarc.fr/doc/ND7007117ENC_002.pdf)

Merkezi kayıt birimi

Organize bir programda merkezi kayıt biriminin; hastaların ayrıntılı bilgilerini tutması gerekir (isim, doğum tarihi, adres), kayıtlı olduğu pratisyen hekimin adı ve adresi, aşı durumu, tarama geçmişi (önceki testler ve kodlanmış sonuçlar) ve laboratuvar sonuçlarına linkler (sitoloji ve histoloji), kolposkopi bulguları ve ulusal kanser kayıtları.

Kadınları Bilgilendirme

Bilgilendirici broşürler

  • Sitoloji veya HPV testlerinin uygulanmasından önce, tekrar testleri veya anormal sonuçların araştırılması için prosedürleri açıklayan ‘bilgilendirme broşürleri’ kadınlara verilmelidir.
  • Kişisel tavsiyeler için iletişim bilgileri de bu broşürlerde yer almalıdır.
  • Taramanın yararlarını ve kısıtlılıklarını açıklayan bilgi broşürlerinde; kadınlar sitoloji veya HPV testinden önce, yerel veya ulusal protokollere göre sözlü ya da yazılı olarak bilgilendirilir ve ‘aydınlatılmış onam’ları alınır.                              

Sonuç mektupları

  • Kadınlar; sitoloji sonuçları, HPV sonuçları, test sonuçlarında yazılı terimler ve tanı kategorileri ile ne demek istenildiğinden, zamanında, yazılı olarak haberdar edilmelidir.
  • Kişiye; ek bilgi almak ve devam ettiği kliniğin pratisyen hekimine kişisel danışması için iletişim bilgileri sağlanmalıdır

 

Davet mektubu

Davet mektupları; yerel veya ulusal protokollerin önerdiği yaş ve tarama aralıklarına göre, kadınlara gönderilmelidir (örn. ilk tarama 24 yaşta ise, 49 yaşına kadar 3 yıllık ara ile kadınlar çağırılır, 5 yıllık tarama aralığında ise 64 yaşına kadar kadınlar taranırlar). Danimarka'daki sistem, bir çağrı ve hatırlatma sistemi örneği olup programda yer almak istemeyen kadınlar da dikkate alınır.

Şekil 9d-1.  Danimarka'da tarama programında davetiye akış şeması ( Şekil 6 Avrupa kılavuzları, Bölüm 2)

Tarama için davetler

  • Davet mektupları, tarama için bölgesel ve ulusal protokollerin önerdiği yaş gruplarındaki tüm kadınlara gönderilmelidir.
  • Taramanın faydaları ve sınırlılıklarıı hakkında tüm bilgiler kadınlara verilmelidir.
  • Kadınlar taramadan çıkmak istedikleri takdirde, prosedürler buna uygun olmalıdır

 

Taramada yaş grupları ve tarama aralıkları

Tarama aralıkları ve yaş grupları Avrupa’da ve  tüm dünyada değişiklik göstermekle birlikte; Şekil 9c-2’de gösterildiği gibi, 3-5 yıllık aralıklarla 20-25 yaşından 64 yaşa kadar tarama genel uygulamadır.

Şekil 9d-2.  Avrupa'da tarama aralıkları ve kadınların yaş aralığı (Tablo 5, Avrupa kılavuzları, Bölüm 2).

 

Sitoloji sonuçları

Sitoloji sonuçları bir rapor metni içermelidir ve tanı kategorisi Bethesda sistemine

dönüştürülebilir olmalıdır (Nedenleri ile yetersiz; NIMLS; ASC-US, ASC-H, AGC, LSIL, HSIL, kanser) öneriler.

HPV testleri

HPV testleri; akredite bir laboratuarda yapılmalıdır ve sitoloji testi sonucu ile yerel protokollere göre triyaj ya da tedavi testi olarak sitoloji laboratuarı tarafından talep edilmelidir.

HPV sonuçları sitoloji raporunda yer almalıdır

 

Önerilen izlem

Tarama aralıkları ile HPV triyajı vb.yaklaşımlar, yerel ve ulusal protokollere bağlıdır.

Rutin hatırlatma daveti         

  • Negatif sitolojik sonuçları ve negative tarama geçmişleri olan kadınlara, bölgesel ve ulusal protokollere bağlı olarak 3-5 yıl sonra hatırlatma yapılmalıdır.

Erken hatırlatma (bölgesel veya ulusal programda kararlaştırıldığı üzere 3, 6 veya 12 ayda bir)

  • Hemen tekrarlanan test sonuçları güvenilir olmayacağı için yetersiz testler 3 ay içinde tekrarlanmalıdır.
  • İlk defa verilen ASC-US ve LSIL tanılarında  HPV triyajına sevk için, bölgesel veya ulusal protokollere bağlı olarak 3 ya da 6 ayda sitoloj tekrar edilebilir.
  • Önceki ASC-US veya LSIL tanısının takibindeki negatif sitoloji sonucu ile kadın, sitolojik izleme bırakılır.
  • CIN tedavisi: bölgesel veya ulusal protokollere ve tedavi testi (test of cure) olarak, HPV testinin mevcudiyetine bağlıdır.
  • Negatif sitoloji ve HPV pozitifliği; kadının yaşına, tarama geçmişine ve bölgesel- yerel protokollere bağlıdır.
Şekil 9d-3.Bölgesel veya ulusal düzeyde  karar verilecek takip protokolleri (Tablo A3, Avrupa klavuzları Ek 1)

 

Kolposkopi için önerilen tavsiyeler

Asemptomatik kadınlarda HSIL, ASC-H, AGC, AIS veya kanser.
LSIL (bölgesel veya ulusal protokollere bağlı olarak birinci veya ikinci saptanmada)
ASC-US / HPV-pozitif
Negatif sitoloji / HPV-pozitif (bölgesel veya ulusal protokollere göre ve hastanın yaşına bağlı olarak birinci veya ikinci olay) saptanmada

Jinekolojik sevk için öneriler

İnvaziv kanserle ilgili olabilecek belirtiler (örn. cinsel ilişki sonrası kanama, menopoz sonrası kanama) (sitoloji testi sonucu ne olursa olsun).
Semptomatik kadınlarda, serviks kanserini düşündüren anormal sitoloji
Servikal olmayan neoplaziyi düşündüren sitolojik değişiklikler

Şekil 9d-4.Bölgesel veya ulusal düzeyde karar verilecek Sevk Protokolleri (Tablo A4, Avrupa kılavuzları, Ek 1)

 

Kadınlara hatırlatmalar

  • Hatırlatmalar; kadınlara tekrar testlerini veya randevularını hatırlatmak üzere merkezi kayıt sistemi biriminden, bölgesel veya ulusal protokollere bağlı olarak laboratuvar veya kolposkopi kliniğine gönderilmeli ve ulaştırılamayan mektupların iadesi sağlanmalıdır.
  • Hatırlatmalar ve yanıtların detayları, tarama kayıtları dosyalarında tutulmalıdır.

Bölgesel ve ulusal değişkenlikler

  • Taramaya davet etme, normal hatırlatma, erken tekrar ve kolposkopi için sistematik işleyişte detaylar değişmekle birlikte aynı ilkeler takip edilir.
  • Tarama aralıklarının detayları, taranan yaş grupları, HPV triyajı ve anormal sitolojileri olan kadınların yönetiminde, bölgesel veya ulusal protokoller takip edilir. 

 

Bu bölümde değinilen Servikal kanser taramalarında kalite güvencesi için Avrupa kılavuzları çevrimiçi olarak aşağıdaki linkte mevcuttur: http://screening.iarc.fr/doc/ND7007117ENC_002.pdf

NHS Servikal Tarama Programı kılavuzları aşağıdaki linkte mevcuttur: http://www.cancerscreening.nhs.uk/

Kolposkopi ve Servikal Patoloji için Amerikan Derneği dökümanlarına aşağıdaki linkten ulaşılabilir:

www.asccp.org/Portals/9/docs/ASCCP%20Management%20Guidelines_August%202014.pdf

X