Κακόηθες μεσοθηλίωμα

Το κακόηθες μεσοθηλίωμα άρχεται πιο συχνά από τον υπεζωκότα και σπάνια από το περιτόναιο. Η εμφάνιση αυτού του όγκου έχει συσχετιστεί με την έκθεση σε αμίαντο. Ο όγκος αναπτύσσεται ως πολλαπλές πλάκες και μεγάλα οζίδια πάνω στην ορογόνα  επιφάνεια. Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν υγρό τη στιγμή της εκδήλωσης της νόσου. Το υγρό είναι συνήθως αιματηρό, έχει το χρώμα και την σύσταση του μελιού.

 

Κλινικό ιστορικό του μεσοθηλιώματος

  • Έκθεση σε αμίαντο
  • Εμμένουσα πλευριτική συλλογή
  • Πόνος στο στήθος
  • Δύσπνοια
  • Στοιχεία πλευριτικής πάχυνσης

 

Ιστολογική κατάταξη

  • Επιθηλιοειδές
  • Σαρκωματοειδές
  • Μικτό (διφασικόc)

Ο επιθηλιοειδής τύπος, που είναι ο πιο συχνός, μπορεί να εμφανίζει διαφορετικά μοτίβα ανάπτυξης: σωληνώδες, θηλώδες, μικροκυστικό, συμπαγές, αδενωματώδες, φθαρτοειδές, πλειόμορφο, διαυγοκυτταρικό, μικροκυτταρικό. Μία δεσμοπλαστική παραλλαγή του μεσοθηλιώματος επίσης περιγράφεται.

 

Χαρακτηριστικά κυτταρολογικής διάγνωσης

  • Μεγάλες ομάδες με «χτενιοειδή» (‘οζώδη’) άκρα
  • Κυτταρομεγαλία
  • Μεγάλοι, κεντρικά τοποθετημένοι πυρήνες
  • Προέχοντα πυρήνια
  • Διπυρήνωση και πολυπυρήνωση
  • Πυκνό κυτταρόπλασμα με περιφερική ‘άλω’
  • Φυσιολογική N/C αναλογία
  • Παράθυρα'

Το πιο κοινό μοτίβο, που παρατηρείται στον επιθηλιοειδή τύπο, αποτελείται από πολυάριθμες μεγάλες ομάδες, που μερικές φορές εμφανίζουν διακλάδωση, αποτελούμενη από αρκετές εκατοντάδες κύτταρα και περισσότερα. Τα κύτταρα είναι συνήθως αναγνωρισμένης μεσοθηλιακής προέλευσης και στις περισσότερες περιπτώσεις μεγαλύτερα από τα φυσιολογικά μεσοθηλιακά κύτταρα. Πυρηνική ατυπία είναι ήπια στις περισσότερες περιπτώσεις. Σε cell block τομές, οι ομάδες αποτελούνται από μία συμπαγή κυτταρική μάζα, ή ενδέχεται να περιέχουν ένα κολλαγονούχο ή βλεννοπολυσακχαρούχο σώμα. Σπάνια, τα κύτταρα σχηματίζουν αυλό.

Κάποια υγρά εμφανίζουν διαφορετικά μοτίβα. Αυτά μπορούν να είναι αραιοκυτταρικά και να αποτελούνται μόνον από λεμφοκύτταρα. Μερικές φορές, τα νεοπλασματικά κύτταρα είναι κυρίως διεσπαρμένα παρά σε ομάδες.

 

Ασυνήθιστα κυτταρολογικά χαρακτηριστικά

  • Κυρίως μεμονωμένα νεοπλασματικά κύτταρα
  • Μόνον λεμφοκύτταρα
  • Νεοπλασματικά κύτταρα με άφθονα λεμφοκύτταρα και ιστιοκύτταρα
  • Ψαμμώδη σωμάτια
  • Κυτταροπλασματική κενοτοπίωση

Πολλά αρχικά υγρά από ασθενείς με μεσοθηλιώμα είναι αρνητικά για νεοπλασματικά κύτταρα. Η διάγνωση είναι πιο δύσκολη όταν παρατηρούνται ασυνήθη μοτίβα, όπως όταν νεοπλασματικά κύτταρα είναι κυρίως διάσπαρτα ή επισκιάζονται από μία άφθονη λεμφο-ιστιοκυτταρική διήθηση.

 

Διαφορική διάγνωση

  • Αντιδραστικά μεσοθηλιακά κύτταρα
  • Μεταστατικοί όγκοι
    • Αδενοκαρκίνωμα
    • Καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων
    • Επιθηλιοειδές αιμαγγειοενδοθηλίωμα

 

Σημαντικά προβλήματα στη διαφορική διάγνωση μεσοθηλιώματος

  • Αντιδραστική μεσοθηλιακή υπερπλασία vs. επιθηλιοειδές μεσοθηλίωμα
  • Ινώδης πλευρίτιδα vs. δεσμοπλαστικό μεσοθηλίωμα
  • Επιθηλιοειδές μεσοθηλίωμα vs. δευτερογενές καρκίνωμα

 

Αντιδραστικά vs. Νεοπλασματικά μεσοθηλιακά κύτταρα

  • Κυτταρικότητα
  • Συχνότητα πολυπυρήνωσης
  • Μέγεθος μακροπυρηνίων
  • Μέσο κυτταρικό μέγεθος
  • N/C αναλογία
  • Πυρηνική μεμβράνη
  • Ενδοπυρηνικά έγκλειστα
  • Κυτταροπλασματική χρώση
  • Ομάδες κυττάρων vs. μη συνεκτικά κύτταρα
  • Περιεχόμενο γλυκογόνου
  • Υπόβαθρο

 

Παγίδες (Pitfalls)

  • Πότε ένα άτυπο μεσοθηλιακό κύτταρο είναι κακόηθες?
  • Χρήση περισσότερων κριτηρίων όχι μόνο κάποιων
  • Σπάνια εμφανίζονται όλα τα κριτήρια
  • Προσοχή σε δείγματα ελάχιστης κυτταρικότητας
  • Έλεγχος στο πάχος των ομάδων
  • Διπλός έλεγχος στα PAS θετικά έγκλειστα

 

Για αύξηση της ακρίβειας στην διάκριση καλόηθων από κακοήθη μεσοθηλιακά κύτταρα, άλλες μέθοδοι ανάλυσης μπορεί να είναι χρήσιμες σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υπόνοια για μεσοθηλίωμα, συμπεριλαμβανομένων της κυτταρομετρίας ροής και κυτταρογενετικής ανάλυσης, ή ο φθορισμός in-situ υβριδισμός σε παρασκευάσματα υγρής φάσης. Κυτταρογενετική ανάλυση, η οποία είναι πολύ ευαίσθητη και ειδική, μπορεί να ανιχνεύσει κλωνικά κυτταρογενετικές εκτροπές ενδεικτικές κακοήθειας.

Το μεσοθηλίωμα μπορεί να δύσκολο να διακριθεί από αδενοκαρκίνωμα (ειδικότερα όταν τα κύτταρα έχουν κενοτοπιώδες κυτταρόπλασμα). Σε μεσοθηλίωμα τα νεοπλασματικά κύτταρα συνήθως σχηματίζουν μια μορφολογική συνέχεια από καλοήθους εμφάνισης μεσοθηλιακά κύτταρα, διαφορετικά από κύτταρα αδενοκαρκινώματος. Μεσοθηλιακά κύτταρα συχνά διαχωρίζονται από σχισμοειδή ‘παράθυρα’. Σε cell block τομές, ένα σώμα από κολλαγόνο και στρωματικά κύτταρα περιβαλλόμενα από νεοπλασματικά κύτταρα παρατηρείται συχνότερα σε μεσοθηλίωμα συγκριτικά με αδενοκαρκίνωμα, ενώ δακτυλοειδείς δομές με κοίλους χώρους παρατηρούνται σε κάποια αδενοκαρκινώματα. Άκρα «χτενιοειδή» παρά λεία στις ομάδες αποτελούν χαρακτηριστικό του μεσοθηλιώματος. Μορφολογικά χαρακτηριστικά είναι συχνά μη ικανά να παρέχουν μία  ξεκάθαρη τυποποίηση. 

Η διάκριση μπορεί να γίνει σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις με χρήση ιστοχημικών (PAS, DPAS και Mucicarmine) και ανοσοκυτταροχημικών χρώσεων.

Πρωτοπαθείς αγγειακοί όγκοι του πνεύμονα (αγγειοσαρκώματα,, αιμαγγειοενδοθηλιώματα), μπορούν να επεκτείνονται στον υπεζωκότα, και μπορούν να μιμούνται μεσοθηλίωμα, ειδικότερα το επιθηλιοειδές αιμαγγειοενδοθηλίωμα. Όμως, είναι θετικοί για αγγειακούς δείκτες (CD31, CD34) και αρνητικοί για μεσοθηλιακούς δείκτες όπως Καλρετινίνη και WT1. 

 

Calretinin
CK 5/6
EMA
BerEP4
AUA
CD15
CEA

 

X