Ηπατοβλάστωμα

Κλινικά χαρακτηριστικά

  • Περισσότερο συχνός πρωτογενής ηπατικός όγκος σε παιδιά (40% όλων των παιδιατρικών ηπατικών όγκων και 55% όλων των κακοήθων όγκων)
  • 88% εμφανίζεται σε ηλικία μικρότερη των 5 ετών, 68% κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων ετών ζωής
  • Προτίμηση στο άρρεν φύλο
  • Περισσότερο συχνό σε λευκού χρώματος ασθενείς
  • 60-70% στον δεξιό λοβό
  • Συσχετίσεις με: πρόωρη ανάπτυξη, μικρό βάρος κατά τη γέννηση  (< 1500 g), σύνδρομο Beckwith- Wiedemann, σύνδρομο τρισωμίας 18, οικογενής πολυποδώδης αδενομάτωση και ημι υπερτροφία
  • 80-90% έχουν υψηλή Α-εμβρυική πρωτεΐνη ορού
  • Χαμηλά επίπεδα Α-εμβρυικής πρωτεΐνης ενδέχεται να υποδεικνύουν φτωχότερη πρόγνωση
  • Παρανεοπλασματικά σύνδρομα: θρομβοκύττωση, παραγωγή ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης (αρρενοποίηση) και οστεοπόρωση

 

Σχ 76 – Ηπατοβλάστωμα – Συγκεντρώσεις ομοιόμορφων μικρών κυττάρων με υψηλή πυρηνοκυτταροπλασματική αναλογία (H&E)
Σχ 77 - Ηπατοβλάστωμα – Μικρά ηπατοκύτταρα με κεντρικούς πυρήνες και μέτρια κοκκώδες κυτταρόπλασμα (ηπατοκυτταρικός φαινότυπος) (H&E)
Σχ 78 - Ηπατοβλάστωμα – Ψευδολοβιοειδές μοτίβο (αριστερή γωνία- H&E). Κύτταρα διατεταγμένα σε ψευδολοβιοειδές μοτίβο, με κεντρικούς πυρήνες και μέτριο καλά καθορισμένο κυτταρόπλασμα. Υψηλή πυρηνοκυτταροπλασματική αναλογία (Giemsa)

 

Σχ 79 – Ηπατικό νευροβλάστωμα. Αναρρόφηση δια λεπτής βελόνης ενός αρχέγονου ηπατικού νευροβλαστώματος. Παρατηρήστε το ελάχιστο κυτταρόπλασμα αυτών των υπερχρωματικών κυττάρων, συγκριτικά με τα ηπατοκύτταρα (H&E)

 

  • Υψηλή κυτταροβρίθεια
  • Μικρά ηπατοκύτταρα με υψηλή πυρηνοκυτταροπλασματική αναλογία
  • Έκκεντροι πυρήνες
  • Πυρήνια πιθανόν προέχοντα
  • Λίγο έως μέτρια κοκκώδες κυτταρόπλασμα (εξαρτάται από το βαθμό διαφοροποίησης)
  • Κύτταρα εμφανίζονται μονήρη ή σε δοκιδώδη διάταξη, κυψελιδωτή, σε λωρίδες ή ροζέττες (αναπλαστικός υπότυπος)
  • Πυρηνικό καλούπωμα (αναπλαστικός υπότυπος)
  • Πυρηνική πύκνωση
  • Αιματοποιητικά συστατικά (συχνότερα στον εμβρυικό υπότυπο)
  • Μεσεγχυματικά συστατικά: οστεοειδή

 

Ανοσοκυτταροχημεία

  • Κυτοκερατίνη χαμηλή μοριακού βάρους: θετική
  • Α-εμβρυική πρωτεΐνη: θετική (75%); μπορεί να είναι αρνητική στον αναπλαστικό υπότυπο
  • EMA: θετική (με εξαίρεση τον αναπλαστικό υπότυπο)
  • CEA: θετικό, με σωληνώδες μοτίβο χρώσης (με εξαίρεση τον αναπλαστικό υπότυπο)
  • Χρωμογρανίνη A: θετική (εστιακά) (50%)
  • HepPar1: θετικό
  • Βιμεντίνη: θετική (75%),γενικά αρνητική στον αναπλαστικό υπότυπο
  • HCG: θετικό (γιγαντοκύτταρα)
  • glypican 3: θετική
  • HMB45: θετική (ενίοτε)
  • CD99: θετικό
  • CD56 (NCAM): θετικό
  • Νευροενδοκρινικοί δείκτες: θετικοί
  • NB84: θετικό
  • Bcl-2 : θετικό
  • Δεσμίνη: θετική
  • CD45: αρνητικό
  • Δεσμίνη: αρνητική (με εξαίρεση τους τερατοειδείς όγκους)

 

Γενετικές μελέτες

  • Όχι σταθερό μοτίβο χρωμοσωμικών ανωμαλιών
  • P53 γενετική μετάλλαξη

 

Διαφορική διάγνωση

  • Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα
    • Διαφορική διάγνωση με εμβρυικούς και μακροδοκιδώδεις υποτύπους
    • Σπάνιο σε ηλικία μικρότερη των 3 ετών
    • Εάν υπαρκτό, συνήθως συσχετίζεται με προγενέστερη λοίμωξη ηπατίτιδας  B, κίρρωση ή μεταβολικά νοσήματα
    • Σε καλά διαφοροποιημένες μορφές, υπάρχουν μεγάλες ομοιότητες μεταξύ αυτών των οντοτήτων και η διάκριση μεταξύ τους είναι πολύ δύσκολη
    • Βιμεντίνη: αρνητική
  • Μεταστατικός όγκος αμνιακού σάκου
    • Μπορεί να εμφανίσει ηπατοειδή διαφοροποίηση
    • Εωσινόφιλα σφαιρίδια υαλίνης σε ένδο- και έξω- κυτταρικές εντοπίσεις (διαφοροποίηση σπλαχνικού αμνιακού σάκου)
    • Μονήρη κύτταρα ή σε σφαιρικούς ή θηλωματώδεις συγκεντρώσεις
  • Ραβδομυοσάρκωμα
    • Άλλα συστατικά του ηπατοβλαστώματος απουσιάζουν
    • Δείκτες μυών: θετικοί
  • Μικροί στρογγυλεμένοι «μεταστατικοί» όγκοι κυανόχροων κυττάρων π.χ. νευροβλάστωμα, όγκος Wilms, λέμφωμα, σάρκωμα Ewing’s (Σχ 79)
    • Αυτό ενδέχεται να αποτελέσει πρόβλημα, ιδιαίτερα στους αναπλαστικούς υπότυπους
    • Μικρές μορφολογικές λεπτομέρειες μπορεί να βοηθήσουν: ροζέττες, ινώδες υπόβαθρο, σωληνοειδής σχηματισμός, κυρίως μεμονωμένα κύτταρα, λεμφοαδενικά σωμάτια, σκουρόχρωμα και ανοιχτόχρωμα κύτταρα κτλ.
    • Ανοσοκυτταροχημεία μπορεί να συμβάλλει στη διάγνωση

 

Κύρια σημεία

  • Εμβρυικός όγκος προερχόμενος από πολυδύναμα ηπατικά βλαστοκύτταρα
  • Υψηλή συχνότητα εμφάνισης τρισωμίας 20 και τρισωμίας όλου ή τμήματος του χρωμοσώματος 2
  • Κύριος προγνωστικός παράγοντας: δυνατότητα πλήρους εκτομής
  • Λοιποί προγνωστικοί παράγοντες: μέγεθος όγκου, στάδιο και πολυεστιακότητα
  • Εμβρυικός τύπος είναι ο μόνος ιστολογικός υπότυπος που οδηγεί σε αλλαγές στη θεραπεία όσον αφορά στους όγκους σταδίου I
  • Διακριτή μετάσταση στο 20% ασθενών κατά τη διάγνωση
  • 5ετής επιβίωση 75%
X