Αντιδραστικές κυτταρολογικές αλλοιώσεις

Οι επιδράσεις της βλάβης  του επιθηλίου

Βλάβη του τραχηλικού επιθηλίου έχει ως αποτέλεσμα μία φλεγμονώδη αντίδραση χαρακτηριστική των εντοπισμένων και συστημικών αλλοιώσεων στον ιστό. Στο σημείο της βλάβης υπάρχει προφανώς εντοπισμένη αλλοίωση των επιθηλιακών κυττάρων που εμφανίζει εκφυλιστικές αλλοιώσεις στο κυτταρόπλασμα και πυρηνική νέκρωση.

Στο υποκείμενο στρώμα θα φαίνονται οι συστημικές αλλοιώσεις που οφείλονται στην απομάκρυνση της προσβολής και επανόρθωσης της βλάβης. Υπάρχει αγγειακή υπεραιμία ώστε να αυξηθεί η αιματική ροή προς την περιοχή, πλασματική έκχυση στον περιβάλλοντα ιστό, μεταφέροντας προϊόντα αίματος όπως ινική, και μετανάστευση των πολυμορφοπύρηνων στην περιοχή της λοίμωξης ή βλάβης.

Αυτές οι αλλοιώσεις στον ιστό είναι μη-ειδικές και συμβαίνουν ανεξαρτήτως της αιτίας της βλάβης.

 

Κυτταρολογικές αλλοιώσεις της βλάβης

Εάν το τραχηλικό επίχρισμα έχει ληφθεί από έναν «πληγωμένο»  τράχηλο πρέπει να λάβουμε υπόψη τόσο τα εκφυλισμένα κύτταρα μετά τη βλάβη, όσο και τα κύτταρα που συμβάλλουν στην αναγέννηση του επιβαρυμένου με τη βλάβη επιθηλίου.

 

Εκφυλιστικές αλλοιώσεις

Το κυτταρόπλασμα των κυττάρων υφιστάμενο εκφυλιστικές αλλοιώσεις θα εμφανίσει απώλεια των καλά καθορισμένων ορίων, το κυτταρόπλασμα είναι εύθραυστο και διαχωρίζεται οδηγώντας σε τμηματική ή πλήρη απώλεια του κυτταροπλάσματος, έχοντας ως αποτέλεσμα το επίχρισμα να εμφανίζεται με τον εναπομείναντα γυμνό πυρήνα. Περιπυρηνική άλως είναι εμφανής στις περισσότερες φλεγμονές με ταυτόχρονη κενοτοπίωση (σκοροφαγωμένη εμφάνιση). Εγκλεισμένα πολυμορφοπύρηνα είναι δυνατόν να εμφανίζονται στα κενοτόπια.

Οι πυρήνες των εκφυλισμένων κυττάρων αρχικά εμφανίζονται οιδηματώδεις ή συρρικνωμένοι (λόγω της μη ικανότητας στον έλεγχο της διαπερατότητας του νερού από την κυτταρική μεμβράνη) οδηγώντας τελικά σε πύκνωση. Ο πυρήνας έχει μία θολή αδιαφανή μεμβράνη με συσσωρεύσεις χρωματίνης. Τελικά συμβαίνει καρυόρρηξη (πυρηνική διάσπαση) και καρυόλυση (πυρηνική διάλυση). Η φλεγμονώδης αντίδραση θα σχηματίσει επίσης εξίδρωμα πλούσιο σε πρωτεΐνη όπου πολυάριθμα πολυμορφοπύρηνα θα ενσωματωθούν. Ενίοτε τα πολυμορφοπύρηνα είναι τόσο πολλά που επικαλύπτουν τα επιθηλιακά κύτταρα στο επίχρισμα και το καθιστούν ανεπαρκές για εκτίμηση, ενώ μπορεί επίσης να εμφανίζονται υπολείμματα νεκρωτικών κυττάρων.

 

Αναγεννητικές αλλοιώσεις

Η επούλωση του εξελκωμένου ή διαβρωμένου επιθηλίου έχει ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων της βασικής στοιβάδας του γειτονικού πλακώδους επιθηλίου και την ανάπτυξη/επέκταση των εφεδρικών κυττάρων του τοπικού ενδοθηλίου και κρυπτών. Αρχικά η «απογυμνωμένη» περιοχή καλύπτεται από ανώριμα μεταπλαστικά κύτταρα που τελικά μετατρέπονται σε ώριμο πλακώδες ή κυλινδρικό επιθήλιο.

Αναγεννητικές αλλοιώσεις χαρακτηρίζονται από  συγκυτιακούς σχηματισμούς κυλινδρικών και ανώριμων μεταπλαστικών κυττάρων με μεγάλους πυρήνες και προέχοντα πυρήνια ή χρωμόκεντρα υποδηλώνοντας πρόσφατη μιτωτική δραστηριότητα.  

The high-power appearance in LBC is illustrated in Figure 9b-13 (a) below, which is reproduced from Figure 29 from Denton et al. (2008).

When these changes are extreme they may mimic neoplasia representing potential false positive reports.

 

Figure 9b-13b: Repair change at low power in a conventional smear showing prominent nucleoli and occasional mitoses
Figure 9b-13b. High-power appearance in LBC preparation (reproduced from Figure 29 in Denton et al. 2008)

 

 

 

Άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις στον τράχηλο

Ατροφική τραχηλίτιδα

Οι ατροφικοί τράχηλοι είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς σε φλεγμονή. Ένα ατροφικό επίχρισμα μετά βίας έχει ένα καθαρό υπόβαθρο, περιέχει πολλά πολυμορφοπύρηνα και στοιχεία βλέννης και τα παραβασικά κύτταρα εμφανίζουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις όπως πυρηνική πύκνωση και καρυόρρηξη. 

Χρόνια τραχηλίτιδα

Όταν η βλάβη εμμένει, λεμφοκύτταρα και πλασματοκύτταρα μεταναστεύουν στην φλεγμένουσα περιοχή και είναι σε μέτριους αριθμούς μεταξύ των πολυμορφοπύρηνων στο επίχρισμα. Σε μακροχρόνιες τραχηλίτιδες όπως συμβαίνει με την τοποθέτηση κολπικών πεσσών, σε κολπική πρόπτωση σε μετα-εμμηνοπαυσιακή γυναίκα, το επιθήλιο εμφανίζει αντιδραστικές αλλοιώσεις όπως παρακεράτωση και υπερκεράτωση.

Χρόνια λεμφοκυτταρική τραχηλίτιδα χαρακτηρίζεται από παρουσία πολυμορφοπυρήνων και λεμφοκυττάρων στο επίχρισμα.  Μερικά από τα επιθηλιακά κύτταρα εμφανίζουν έντονη εωσινόφιλη χρώση συμβατή με υπερκερατωσικού τύπου αλλοιώσεις

 

Θυλακιώδης  τραχηλίτιδα

Θυλακιώδης  τραχηλίτιδα είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την έκθεση των λεμφικών θυλακίων λόγω της διατάραξης του επικαλύπτοντος επιθηλίου.Μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά είναι πιο συχνή σε  μετα-εμμηνοπαυσιακές γυναίκες όπου τα λεμφικά θυλάκια καλύπτονται από λεπτό, εύθραυστο ατροφικό επιθήλιο που εύκολα αποσπάται με τη σπάτουλα. Το επίχρισμα περιέχει λεμφοειδή κύτταρα, τόσο ώριμα όσο και ανώριμα, σε διαφορετικά στάδια διαφοροποίησης. Μακροφάγα τύπου "tingible-body” επίσης παρατηρούνται. Εκσεσημασμένες μη-ειδικές φλεγμονώδεις και αναγεννητικές αλλοιώσεις μπορεί να παρατηρηθούν στα επιφανειακά επιθηλιακά κύτταρα.

 

Σχήμα 9β-14. Θυλακιώδης  τραχηλίτιδα: λεμφοκύτταρα ποικίλου μεγέθους και ενίοτε μακροφάγα τύπου “tingible-body“

 

Μη-ειδική τραχηλίτιδα και ενδοτραχηλίτιδα

Μη-ειδική φλεγμονή, ενδοτραχηλίτιδα, επανορθωτική και ατροφική τραχηλίτιδα μπορούν να μιμηθούν ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία, που παρουσιάζεται και απεικονίζεται στην ενότητα «παγίδες».

 

Σχήμα 9β-15. Αναγεννητική αλλοίωση σε μία περίπτωση μη-ειδικής τραχηλίτιδας με πολυάριθμα πολυμορφοπύρηνα: προέχοντα πυρήνια, απαλή χρωματίνη και φυσιολογικές πυρηνικές μεμβράνες.  Ενίοτε παρατηρούνται μιτώσεις.

 

 

Σχήμα 9β-16.  Ενδοτραχηλικά κύτταρα με απώλεια της έκκρισης βλέννας και ανώριμα μεταπλαστικά κύτταρα που σχετίζονται με ενδοτραχηλικό πολύποδα: πυρηνική μεγέθυνση, προέχοντα ροζ πυρήνια στα μεταπλαστικά κύτταρα, καθώς και ομοιόμορφες πυρηνικές μεμβράνες και ενιαία υπερχρωμασία.

 

Learning points from Chapter 9b

  1. Normal squamous cells, immature metaplastic cells and endocervical cells should be seen on a normal LBC or conventional cervical cytology slide.
  2. Endometrial cells, histiocytes, lymphocytes may also be seen and must be distinguished from mature and immature squamous and endocervical cells.
  3. Lactobacilli may be seen in normal cervical smears often in those showing cytolysis and bare nuclei.
  4. Candida, Trichomomas, Herpesvirus and Actinomyces may be seen in otherwise normal cervical cytology slides.
  5. Cytologists must recognise reactive and regenerative changes seen non-specific and specific infections as well as in atrophy and atrophic vaginitis.

 

X