Κατευθυντήριες Οδηγίες για έκθεση παθολογικής κυτταρολογίας

Κατά την περιγραφή των χαρακτηριστικών του φάσματος της πλακώδους και αδενικής παθολογίας που εμφανίζεται στην κυτταρολογία και ιστολογία του τραχήλου, είναι βασική η χρήση ορολογίας που να είναι κατανοητή από όλους όσους εμπλέκονται στην διαδικασία του προληπτικού ελέγχου και για να υπάρχουν συγκρίσιμα αποτελέσματα με αυτά που αναφέρονται σε άλλες περιοχές και χώρες.

Περισσότερο χρησιμοποιείται η ορολογία κατά Bethesda (Nayar & Solomon 2004), που διακρίνει χαμηλού-βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση (LSIL) από υψηλού-βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση (HSIL) και καρκίνο και περιγράφει ξεχωριστές ‘ασαφείς’ κατηγορίες των άτυπων πλακωδών και αδενικών κυττάρων, για περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να επιτευχθεί μία καθαρή διάκριση μεταξύ καλοηθών και προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Σχήμα 9a-2. Το φάσμα της κυτταρολογικής παθολογίας (Σχήμα 1 από Herbert 2004)

 

Οι Ευρωπαϊκές  Κατευθυντήριες Οδηγίες επιτρέπουν διακυμάνσεις στην ακριβή ορολογία (π.χ. μεταξύ δυσπλασίας και δυσκαρίωσης και μεταξύ ατυπίας και οριακότητας), ωστόσο η σύσταση ότι  “όλα τα συστήματα ορολογίας θα πρέπει να είναι μεταφράσιμα με βάση τις κατηγορίες κατά TBS” είναι η αρχή που διέπει αυτό το κεφάλαιο. (Herbert et al. 2007; Arbynet al. 2008).  Εδώ, αναπαράγεται ο πίνακας σύγκρισης μεταξύ TBS και άλλων αναγνωρισμένων συστημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί ιστορικά στην κυτταρολογία του τραχήλου.

Οι Denton et al. (2008) παρέχουν μία πιο λεπτομερή συσχέτιση μεταξύ του TBS και των συστημάτων Μεγάλης Βρετανίας και Αυστραλίας σε μία δημοσίευση που φέρνει το Βρετανικό Σύστημα πιο κοντά στο TBS.

Σχήμα 9a-3. Πίνακας 1 από τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες για την ορολογία της κυτταρολογίας του τραχήλου (Herbert et al. 2007.)

 

Οι διαφορές ορολογίας για τις αλλοιώσεις των πλακωδών κυττάρων παρουσιάζονται απλοποιημένα στον Πίνακα 9a-1 παρακάτω.  Αργότερα στο κεφάλαιο συσχετίζονται ‘οριακές’ και ‘άτυπες’ κατηγορίες (Σχήμα 9α-4).

Πίνακας 9α-1. Συσχέτιση των ιστολογικών κατηγοριών και των συστημάτων  Bethesda και Μεγάλης Βρετανίας για την ορολογία της κυτταρολογίας

 

Ιστολογία

Ελαφρά δυσπλασία (CIN1) /HPV

Μέτρια δυσπλασία (CIN2)

Σοβαρή δυσπλασία (CIN3)

Αδενοκαρκίνωμα in situ (AIS), αδενική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία τραχήλου (CGIN) ή αδενοκαρκίνωμα

Καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο

Ιστολογία ή κυτταρολογία

Ελαφρά δυσπλασία

Μέτρια δυσπλασία

Σοβαρή δυσπλασία

Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία τραχήλου (CIS)

Αδενοκαρκίνωμα in situ (AIS)

Καρκίνος

TBS (κυτταρολογία)

Χαμηλόβαθμη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση (LSIL)

Υψηλόβαθμη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση (HSIL)

(‘υπέρ CIN2’ or ‘υπέρ CIN3’)

Αδενοκαρκίνωμα in situ (AIS) ή αδενοκαρκίνωμα

Διηθητικός καρκίνος

Σύστημα Μ. Βρετανίας (κυτταρολογία)

Χαμηλού-βαθμού δυσκαρίωση

Υψηλού-βαθμού δυσκαρίωση   (μέτρια ή  σοβαρή)

Σοβαρή?αδενική νεοπλασία

Σοβαρή δυσκαρίωση? διήθηση

 

CIN, ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία τραχήλου. AIS, αδενοκαρκίνωμα in situ. CGIN, ενδοεπιθηλιακή αδενική νεοπλασία του τραχήλου. SCC, καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο. CIS, καρκίνωμα in situ.TBS, Σύστημα Bethesda. LSIL, χαμηλού-βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση. HSIL, υψηλού-βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση.

  • Χαμηλού-βαθμού σε σύγκριση με υψηλού-βαθμού πλακώδη ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση
  • Το Σύστημα Bethesda κάνει σαφή διάκριση μεταξύ LSIL, HSIL και καρκίνου χρησιμοποιώντας κυρίως το πλήρες φάσμα των αλλοιώσεων από HPV λοίμωξη έως καρκίνο που παρουσιάζονται στο Σχήμα 9α-2.
  • Η λογική για την απλούστευση του φάσματος όπως LSIL και HSIL επεξηγείται παρακάτω

 

Υποστροφή των LSIL

Follow-up μελέτες καθώς επίσης και μοριακή ανάλυση έδειξαν ότι οι LSIL σχετίζονται στενά με αναστρέψιμη HPV λοίμωξη και συχνά (αλλά όχι πάντα) σχετίζονται με επισωματικό HPV παρά με ενσωμάτωση του ιού στο γονιδίωμα του ξενιστή. Αυτό σημαίνει ότι οι LSIL μπορούν λογικά να διαχειριστούν ως δυνητικά αναστρέψιμη βλάβη αλλά με κάποιον κίνδυνο εξέλιξης σε HSIL.  Η ταξινόμηση BSCC συμφωνεί με το TBS ότι η αναστρέψιμη HPV λοίμωξη δεν μπορεί να διακριθεί με αξιοπιστία από CIN1 και συστήνει την διαχείριση τους ως μία ολότητα (Denton et al.).

 

Κίνδυνος εξέλιξης των HSIL

HSIL, περιλαμβάνει μέτρια και σοβαρή δυσπλασία/δυσκαρίωση (συσχέτιση με CIN2 και CIN3 ιστολογικά) μπορεί να θεωρηθεί ως μία κατάσταση με επαρκώς υψηλό κίνδυνο διήθησης που επιβάλλει άμεση διερεύνηση και εξάχνωση ή εκτομή.

Έτσι, παρότι οι κυτταρολογικές και ιστολογικές αλλοιώσεις αποτελούν μία συνεχή διαδικασία μεταξύ CIN1 και CIN3, HSIL θα πρέπει να θεωρείται ως μία σχετικά μη συχνή κατάσταση που εκδηλώνεται σε ένα υπόβαθρο περισσότερο συχνών και δυνητικά αναστρέψιμων LSIL. 

 

CIN2/μέτρια δυσπλασία/δυσκαρίωση

Καθώς οι ιστολογικές και κυτταρολογικές αλλοιώσεις είναι σε συνάφεια, μέτρια δυσπλασία (CIN2) είναι μία ενδιάμεση κατηγορία, με μεγαλύτερη πιθανότητα υποστροφής σε σχέση με CIN3, γεγονός που δικαιολογεί την διάκρισή της από σοβαρή δυσπλασία αλλά με διαχείριση ως μία κατάσταση σε κίνδυνο για εξέλιξη (Castle et al. 2009; Holowaty et al. 1999).

Η έκβαση της μέτριας και σοβαρής δυσκαρίωσης στο Βρετανικό πρόγραμμα ελέγχου του τραχήλου (με συμβατική και κυτταρολογία υγρής φάσης) παρέχει τεκμηρίωση για τις περιπτώσεις HSIL που πρέπει να διαχωριστούν σε αυτές υπέρ CIN2 και υπέρ CIN3 αντίστοιχα, καθώς και υψηλού-βαθμού δυσκαρίωση σε μέτρια και σοβαρή δυσκαρίωση.

 

Figure 9a-4. Συσχέτιση μεταξύ του βαθμού δυσκαρίωσης και έκβασης (a) συμβατικής κυτταρολογίας και (β) κυτταρολογίας υγρής φάσης στο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου στην Αγγλία (Σχήμα 1 από Blanks & Kelly 2010). 

 

X